Mụn ẩn ở cằm là loại mụn không viêm nằm sâu dưới da, hình thành do tác động của hormone androgen, vệ sinh da sai cách và tiếp xúc thường xuyên với vi khuẩn. Để trị hiệu quả, sử dụng BHA/AHA và retinoid, kết hợp với chăm sóc tại nhà và điều trị y khoa khi cần thiết.
Mụn ẩn ở cằm là gì và tại sao phổ biến?
Mụn ẩn ở cằm là một vấn đề bền bỉ, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát được. Bằng cách hiểu rõ nguyên nhân, hormone, vệ sinh, thói quen, bạn có thể đục khoét một lối ra. Sử dụng BHA, AHA, hay retinoid theo cách thức đúng, kết hợp với một quy trình làm sạch cẩn thận, và không ngại tìm đến chuyên gia khi cần, bạn sẽ nhìn thấy vùng cằm bạn mịn màng lại trong vòng vài tuần lễ.
Định nghĩa mụn ẩn dưới da
Bạn khi nhìn gương sáng, vùng cằm có cảm giác sần sùi, lỗm chõm, nhưng không thấy mụn đỏ rõ ràng? Đó chính là mụn ẩn, loại mụn không viêm có nhân nằm sâu bên dưới lỗ chân lông, cách bề mặt da khoảng 1-2mm. Khác với mụn trứng cá đỏ phồng lên, mụn ẩn có vẻ như một cục nhỏ li ti, thường không đau nhưng rất bền bỉ.
Cấu trúc của mụn ẩn khá đơn giản: khi bã nhờn, tế bào chết và vi khuẩn tích tụ sâu trong nang lông, những thứ này không tìm được lối thoát ra ngoài, nên chúng tạo thành một nốt mụn ẩn dưới da. Không như mụn trứng cá thường có đầu trắng hoặc đầu đen, mụn ẩn lại ẩn mình, khiến cho việc điều trị trở nên phức tạp hơn.
Vì sao cằm dễ bị mụn ẩn?
Vùng cằm và viền hàm dưới là những chỗ dễ bị mụn ẩn nhất trên khuôn mặt, và có một lý do khá đơn giản: ở đây có nhiều tuyến bã nhờn hoạt động vô cùng mạnh mẽ. Hơn nữa, khi chúng ta vệ sinh mặt, vùng cằm thường bị bỏ quên vì ta tập trung vào trán, mũi, má. Điều này khiến dầu thừa, bụi bẩn và cặn mỹ phẩm tích tụ lâu hơn ở đây.
Thêm vào đó, vùng cằm là nơi thường xuyên tiếp xúc với các vật dụng bẩn: điện thoại, bàn tay, khẩu trang, áo gối, tất cả đều chở theo vi khuẩn. Một số bạn còn có thói quen chống cằm, sờ tay lên mặt, hoặc ngủ nằm úp mặt xuống gối bẩn, những yếu tố này tạo điều kiện hoàn hảo cho mụn hình thành.
Nguyên nhân chính gây mụn ẩn ở cằm là gì?
Rối loạn nội tiết và hormone androgen
Hormone là lý do lớn nhất khiến mụn ẩn xuất hiện ở cằm, đặc biệt là ở phụ nữ. Khi hormone androgen tăng lên, chẳng hạn lúc dậy thì, trước kỳ kinh, hoặc khi bạn gặp tình trạng buồng trứng đa nang (PCOS), tuyến bã nhờn sẽ tiết dầu quá mức. Sự điều chỉnh này là điều tự nhiên, nhưng nó trực tiếp dẫn tới tắc lỗ chân lông.
Điều thú vị là mụn ẩn ở cằm thường xuất hiện theo nhịp độ của chu kỳ kinh nguyệt, xuất hiện nhiều nhất vào giai đoạn luteal (1-2 tuần trước kỳ kinh). Vì vậy, nếu bạn nhận thấy mụn ở cằm tấn công theo quy luật, đó là tín hiệu rõ ràng cho thấy hormone đang chơi trò quỷ trong cơ thể.
Vệ sinh da sai cách và tích tụ dầu thừa
Rất nhiều người biết cần làm sạch da, nhưng không phải ai cũng làm đúng cách. Khi bạn làm sạch mặt quá nhẹ nhàng hoặc không đủ kỹ lưỡng, bã nhờn vẫn sẽ tồn tại trong lỗ chân lông. Kết quả là những cục bã nhờn cứng lại, kết hợp với tế bào chết, tạo thành mụn ẩn.
Một lỗi phổ biến khác là dùng nước quá nóng để rửa mặt. Nhiệt độ cao làm da khô, khiến cơ thể sản xuất thêm dầu để bù đắp, bạn tưởng là làm sạch nhưng thực chất lại kích thích da tiết dầu nhiều hơn. Ngoài ra, nếu bạn không tẩy trang trước khi rửa mặt, phần trang điểm và bụi bẩn sẽ ngấm sâu vào lỗ chân lông, tạo điều kiện cho mụn ẩn hình thành.
Thói quen chạm tay và sử dụng khẩu trang
Bạn có hay chạm tay lên mặt không? Nếu có, đó là một trong những tác nhân chính gây mụn ẩn. Tay chúng ta chứa đầy vi khuẩn, những vi khuẩn này sẽ vào thẳng vào lỗ chân lông khi chúng ta sờ mặt. Đặc biệt là vùng cằm, nơi chúng ta thường xuyên chạm vào khi suy nghĩ hoặc nghe điện thoại.
Khẩu trang cũng là kẻ thù không ngờ tới. Khi bạn đeo khẩu trang quá lâu, vùng dưới khẩu trang trở thành môi trường ẩm, ấm, chính là nơi vi khuẩn yêu thích. Nếu khẩu trang chưa được giặt sạch sẽ, vấn đề càng tệ. Điều tương tự cũng xảy ra với áo gối bẩn, nếu bạn ngủ với một chiếc áo gối chưa giặt trong vài ngày, cằm bạn sẽ chạm vào hàng tỷ vi khuẩn mỗi đêm.
Chế độ ăn uống và căng thẳng
Bạn ăn gì cũng ảnh hưởng tới da của bạn. Những thực phẩm có chỉ số đường huyết cao (bánh, bánh quy, đồ nước ngọt) làm tăng insulin, điều này kích thích cơ thể sản xuất thêm dầu. Sữa và các sản phẩm từ sữa cũng có khả năng kích thích hormone làm cho mụn tệ hơn, vì chúng chứa hormone tự nhiên từ bò sữa.
Căng thẳng là một yếu tố bị bỏ quên nhưng cực kỳ mạnh mẽ. Khi bạn lo lắng, cơ thể sản xuất hormone cortisol, và cortisol khiến tuyến bã nhờn hoạt động mạnh hơn. Đó là lý do tại sao bạn thường thấy mụn phát triển khi sắp có kỳ thi, bệnh tật, hoặc những giai đoạn căng thẳng khác.
Làm thế nào để trị mụn ẩn ở cằm hiệu quả?
Sử dụng hoạt chất BHA, AHA và retinoid
Nếu bạn muốn chiến với mụn ẩn, bạn cần sử dụng các hoạt chất chính xác. BHA, hay còn gọi là salicylic acid, là vũ khí vàng chuyên biệt cho loại mụn này, bởi vì nó tan chảy trong dầu. Điều này có nghĩa rằng BHA có khả năng xuyên qua bã nhờn để tới sâu vào lỗ chân lông, phá vỡ những cục bã nhờn cứng chắc.
AHA, như glycolic acid, hoạt động khác một chút: nó tẩy da bề mặt, giúp loại bỏ tế bào chết để lỗ chân lông không bị tắc. Kết hợp BHA và AHA sẽ tạo ra hiệu quả mạnh mẽ. Thông thường, bạn dùng BHA trước (chuyên sâu), rồi 15 phút sau dùng AHA.
Retinoid (gồm retinol, retinaldehyde hay tretinoin) là một bước lên nữa. Retinoid giúp tăng tốc độ tuần hoàn tế bào da, khiến da tự làm sạch nhanh hơn, đồng thời giảm lượng dầu mà tuyến bã nhờn tiết ra. Tuy nhiên, retinoid có thể gây kích ứng ban đầu, nên nên bắt đầu với liều thấp (retinol 0,25%) và tăng dần.
Lấy nhân mụn bằng phương pháp y khoa
Mụn ẩn không thể tự mở ra được, vì vậy việc “đẩy nhân” mụn ra ngoài là cần thiết. Tuy nhiên, TUYỆT ĐỐI không tự nặn bằng tay. Khi bạn tự nặn, bạn sẽ làm tổn thương da, khiến mụn viêm nặng hơn, và để lại sẹo thâm.
Thay vào đó, hãy đến cơ sở chuyên nghiệp để lấy nhân mụn bằng phương pháp y khoa. Bác sĩ da liễu hoặc thẩm mỹ viên sẽ dùng một dụng cụ đặc biệt (comedone extractor) để đẩy nhân mụn ra ngoài mà không gây tổn thương. Lý tưởng nhất là bạn chỉ nên lấy nhân khi cồi mụn đã khô, lúc đó nhân đã sẵn sàng để lấy ra.
Các liệu pháp chuyên nghiệp: peel, laser, microneedling
Nếu bạn muốn kết quả nhanh hơn, liệu pháp chuyên nghiệp là con đường cần xem xét. Chemical peel sử dụng axit (glycolic, salicylic, hoặc lactic) ở nồng độ cao, giúp loại bỏ nhiều tế bào chết cùng lúc và buộc da tự làm sạch sâu. Thông thường sau peel 3-4 buổi, mụn ẩn sẽ giảm đáng kể.
Laser, đặc biệt là laser diode hoặc laser CO2, giảm hoạt động của tuyến bã nhờn và tiêu diệt vi khuẩn gây mụn. RF microneedle (ipl hoặc fractional laser) cũng rất hiệu quả, bởi vì nó tạo microtrauma nhỏ để kích thích da tự sửa chữa, đồng thời giảm độ hoạt động của tuyến bã nhờn.
Microneedling thông thường (0,5-1mm) cũng là một lựa chọn tốt, nó tạo kênh nhỏ để dung dịch điều trị (chẳng hạn serum BHA) xâm nhập sâu hơn vào da, nhân đó giúp trị mụn hiệu quả hơn.
Phòng ngừa mụn ẩn: quy trình chăm sóc da đúng cách
Tẩy trang và làm sạch sâu vùng cằm
Quy trình làm sạch tốt bắt đầu từ việc tẩy trang kỹ lưỡng. Dù bạn không trang điểm hay chỉ trang điểm nhẹ, bạn vẫn cần tẩy trang hàng ngày, bởi vì bụi bẩn, chất ô nhiễm từ không khí đều cần phải được loại bỏ.
Sử dụng dầu tẩy trang hoặc sữa tẩy trang tuỳ theo tính chất da của bạn, chà nhẹ nhàng toàn bộ mặt, chú ý thêm vào vùng cằm vì đây là nơi dễ bị bỏ quên. Sau đó, rửa lại với sữa rửa mặt dịu nhẹ (không dùng nước quá nóng, dùng nước ấm hoặc nước lạnh). Sữa rửa mặt nên có pH cân bằng, không quá tính axit hay bazơ, để tránh kích ứng da.
Tần suất: sáng và tối mỗi ngày là chuẩn. Nếu bạn đổ mồ hôi nhiều hoặc đeo khẩu trang cả ngày, có thể rửa mặt thêm 1 lần vào giữa ngày, nhưng không nên quá 3 lần để tránh làm da khô.
Sử dụng sản phẩm không gây bít tắc lỗ chân lông
Không phải kem dưỡng nào cũng phù hợp với da mụn. Hãy tìm kiếm sản phẩm có nhãn “non-comedogenic”, nghĩa là chúng không gây bít tắc lỗ chân lông. Điều này áp dụng cho tất cả: kem dưỡng ẩm, kem chống nắng, mỹ phẩm trang điểm.
Với da dầu và da mụn, ưu tiên sử dụng gel hoặc lotion nhẹ hơn kem dày. Hydrating essence và serum aqua cũng là lựa chọn tốt vì chúng cung cấp độ ẩm mà không tạo màng bóng.
Kem chống nắng đặc biệt quan trọng, dùng SPF 30 trở lên hàng ngày. Mặc dù điều này nghe cơ bản, nhưng nhiều người bỏ qua, và điều này dễ khiến mụn trở nên sáp hơn hoặc để lại vết thâm lâu hơn.
Những sai lầm cần tránh khi chăm sóc
Sai lầm thứ nhất, và cũng là phổ biến nhất: tự nặn mụn. Mỗi lần bạn nặn, bạn đang bẻ gãy da, mở rộng lỗ chân lông, và khiến vi khuẩn xâm nhập sâu hơn vào da. Thay vào đó, hãy kiên nhẫn, cho phép sản phẩm topical làm việc, hoặc đến bác sĩ để lấy nhân an toàn.
Sai lầm thứ hai: quá liều hoạt chất. Có một xu hướng là “bao nhiêu cũng được nếu muốn kết quả nhanh”. Nhưng nếu bạn dùng quá nhiều BHA, AHA, hay retinoid cùng một lúc, da sẽ trở nên rất kích ứng, và bạn sẽ gây ra dermatitis tiếp xúc. Bắt đầu nhẹ nhàng, và tăng dần theo tuần.
Sai lầm thứ ba: bỏ cuộc quá sớm. Hầu hết các sản phẩm điều trị mụn cần 6 tới 12 tuần để thấy kết quả rõ rệt. Nếu bạn thay đổi sản phẩm mỗi 2 tuần, da của bạn sẽ không bao giờ có cơ hội để thích ứng.
Cuối cùng, đừng bỏ qua việc giữ vệ sinh liên tục, máy tính, điện thoại, khẩu trang, áo gối. Vệ sinh bên ngoài cũng quan trọng như chăm sóc da từ bên trong.
Bình luận